Oblężenie met verzending naar België

In de tweede helft van de jaren zestig kwam Ismail Kadare in het oog van de cycloon terecht: de Albanese versie van de Chinese culturele revolutie. Kadare weigerde zich te onderwerpen aan de regels van het socialistisch realisme. Zijn proza kreeg allegorische trekken en zijn literaire metaforen verwezen naar een duistere werkelijkheid. Toen greep de schrijver terug op zijn eerdere verhaal „Deszczowe bębny”, een vertelling over het Ottomaanse beleg van een Albanese vesting. Het werk, uitgebreid tot een roman waaraan de auteur de titel „Zamek” gaf, werd een van zijn belangrijkste werken.

Het boek kent twee verhaallijnen: korte hoofdstukken met een verteller, een van de verdedigers van het kasteel, en de hoofdhoofdstukken die ons meevoeren in de oosterse wereld van het Ottomaanse leger dat het beleg voert. Na de val van het communisme, niet langer gehinderd door de censuur van de atheïstische staat, vulde de schrijver de tekst aan met passages over de gehechtheid van de kasteelverdedigers aan het christelijke geloof. In 2007 voerde Ismail Kadare nog een wijziging door: de nieuwe titel „Oblężenie” vond hij de beste weergave van de metaforische betekenis van het boek.

De grote verhaallijnen en de beschrijvingen van gevechten en veldslagen combineert Kadare met het lot van individuele personages. Bij de wreedheid en gruwel van de oorlog horen ook moed en laagheid, opoffering en berekening van de afzonderlijke helden. De gevechtsmethoden lijken weliswaar primitief, maar de gevolgen zijn niet minder verschrikkelijk dan die van tegenwoordig. „Oblężenie” heeft een eigen dynamiek, grijpt de lezer vast en prikkelt de verbeelding.

Wie wordt belegerd en door wie? Volgens Michel Metais, een Franse literatuuronderzoeker („Le Monde” van 30 juni 1972), is de ware held van het boek Albanië door heel zijn geschiedenis heen, en zijn betrekkingen met de buitenwereld. De interpretatie van de allegorische laag van het werk veranderde naargelang de politieke omstandigheden. Aan het einde van de twintigste eeuw begon men de roman opnieuw te lezen: belegerden en belegeraars komen niet uit verschillende volken, het is Albanië dat zichzelf belegert. Kadare schreef in het voorwoord bij de uitgave van 2008: „Het archaïsche, stalinistische Albanië sloot het liberalere deel van zichzelf op in een beleg en probeerde het te smoren”.

De beschrijving van de dramatische vijftiende-eeuwse geschiedenis van het beleg van een Albanese vesting door een Ottomaans leger is buitengewoon realistisch. De auteur suggereert de lezer echter niet hoe het verhaal moet worden opgevat en begrepen. De roman nodigt, zoals veel andere werken van Ismail Kadare, uit tot „creatief verraad” en staat open voor nieuwe, persoonlijke interpretaties.

Dit is alweer een vertaling van Marek Jeziorski, na de romans „Kronika w kamieniu” en „Most o trzech przęsłach” en de verhalenbundel „Zwiastun nieszczęścia”, die het werk van de onlangs overleden klassieker van de Albanese literatuur bij de lezers brengt.