Een beeld van de Poolse samenleving aan het einde van de 19e eeuw en haar "laatste romantici", en een getrouw portret van het Warschause leven in die tijd. Tegen die achtergrond, begeleid door de sonnetten van Mickiewicz, ontvouwt zich het verhaal van Wokulski's liefde voor Izabella Łęcka. Het dagboek van de oude bediende (subiekt), dat in de vertelling van de roman is verweven, verdiept het perspectief van het boek en vormt mede de historische verhaallijn.
Het hoofdthema van de roman is maatschappijkritiek: de conflicten tussen de verschillende sociale klassen en hun invloed op het leven van het individu worden zichtbaar gemaakt. Wokulski vertegenwoordigt de nieuwe burgerij, die in botsing komt met de decadente aristocratie.