Idiota met verzending naar België

Idiota is een van de belangrijkste romans in het oeuvre van de meester van de Russische literatuur, Fjodor Dostojevski (1821-81). Deze in 1868-69 geschreven roman is een soort morele utopie, en de hoofdpersoon, vorst Mysjkin, is een rechtschapen, natuurlijk mens, een beetje kind, een beetje Christus, een beetje een Russische "joerodivy", een natuurmens naar het voorbeeld van Jean-Jacques Rousseau, die de wereld wil verlossen of op zijn minst een andere hoofdpersoon, Nastasja Filippovna, wil redden.
Deze missie blijkt echter tragisch onhaalbaar; het goede kan (hier toont zich het pessimisme van Dostojevski) het kwade niet overwinnen. Maar wat belangrijk blijft, is de opwelling van een edel hart, de morele idee: die blijven zegevieren (in elk geval als getuigenis dat men het kan proberen). Maar is dat wel zo? Want, zoals Lev Sjestov schrijft, ondanks deze deugden is vorst Mysjkin een absolute nul. Terwijl hij zich voortdurend zorgen maakt over de beslommeringen van anderen, is hij niet in staat iemand vreugde te schenken (…) Kon hij maar de tragiek begrijpen van de situatie waarin zijn naasten verkeren! Maar zelfs dat kan hij niet.
Wie is vorst Mysjkin dan: een edele ‘Christus’ van zijn tijd, of een complete nul? Wordt de wereld na Mysjkin eigenlijk beter? Is een mens wiens natuur uitsluitend bestaat uit waarheid, goedheid en schoonheid, op menselijke maat gesneden en dus toegankelijk voor menselijk inzicht, werkelijk een Verlosser?
Of is Mysjkin misschien een bijzonder sluw vermomde hypostase van een geheel ander wezen…