Beschrijving
Fjodor Dostojewski (1821-81) was een Russische schrijver die wordt beschouwd als een van de meesters van de wereldliteratuur en die naast Tolstoj misschien wel de bekendste schrijver uit Rusland is. Hij was een meester van de psychologische roman. Tot zijn belangrijkste werken behoren Zbrodnia i kara, Bracia Karamazow, Idiota en juist Biesy.
In Biesy openbaarde Dostojewski's genialiteit zich in een profetische gave. De roman, een halve eeuw vóór de bolsjewistische omwenteling geschreven, toont het grimmige lot van een samenleving die is overgeleverd aan duistere ideologieën. Als de “demonen” van zijn tijd beschouwde Dostojewski revolutionairen en nihilisten van allerlei slag, maar ook de westersgezinden (zapadniki) en iedereen die in naam van liberale idealen het christendom de rug toekeert. We krijgen hier een hele galerij weerzinwekkende personages voorgeschoteld, te beginnen met Piotr Wierchowieński (een amorele meester in chantage en bedrog, rechtstreeks gemodelleerd naar de toonaangevende revolutionair van die tijd, Siergiej Nieczajew), via Mikołaj Stawrogin, een vertegenwoordiger van de verveelde adel/aristocratie, die vrouwen verleidt maar ook zijn jonge vrienden intellectueel op het verkeerde pad brengt en gemakkelijk van waarden en opvattingen wisselt.
Hoewel Stawrogin op het eerste gezicht sympathieker lijkt dan Wierchowieński, is hij misschien wel een nog onheilspellender figuur. Daarnaast is er nog Szygalow, die de toekomstige totalitaire staat ontwerpt, en het uitzonderlijk sombere personage van ingenieur Alieksiej Kiryłłow. Maar Dostojewski rekent niet alleen af met deze “betrekkelijk jonge demonen”, maar ook met de “oude”: de westersgezinden en naïeve liberalen zoals Karmazynow en vooral Piotrs vader, Stiepan Wierchowieński, die in de ban is van de westerse vooruitstrevendheid. Biesy is een zeer duidelijke stellingname van Dostojewski in zijn polemiek met zowel de revolutionairen als Russische liberalen zoals Herzen en Toergenjev, vanuit een volstrekt tegengesteld standpunt: een wereld zonder God en zonder waarden is volgens de auteur een wereld die gedoemd is ten onder te gaan. Dostojewski's betoog, dat uitblinkt in psychologische diepgang en pessimistisch is over de menselijke natuur, laat zien dat de enige weg naar betere verhoudingen tussen mensen geloof, hoop en liefde is.