De evolutie voorbijstreven en de sprong wagen naar het bovenmenselijke Een roman? Een essay? Een filosofische dialoog? Het meest raadselachtige boek van Stanisław Lem In Golem XIV neemt Stanisław Lem de lezer mee op een van zijn meest buitengewone en gedurfde literaire avonturen. Een supercomputer met een bewustzijn, die de mens in intelligentie oneindig ver overtreft, geeft lezingen voor een gehoor van wetenschappers. We volgen Golem vanaf zijn ontstaan tot aan zijn raadselachtige vertrek uit de wereld van de mensen. De kunstmatige intelligentie, voortgekomen uit het menselijke verlangen om over alles wat bestaat te heersen, verrast echter haar makers. Met een allure die bijbelse profeten waardig is, levert de computer, en daarmee Lem zelf, vernietigende kritiek op de menselijkheid, op de cultuur die de homo sapiens heeft voortgebracht en op de illusies over de mechanismen van de evolutie. Golem schetst een duizelingwekkend beeld van de ontwikkeling van een kunstmatige, mechanische intelligentie die uiteindelijk de grenzen van de kosmos en van het menselijk denkvermogen kan overschrijden. Lem bereikt in dit werk iets ongekends: op literair fascinerende wijze probeert hij de gedachten van een supercomputer weer te geven. Voor de ogen van de lezer ontstaat een dialoog tussen de mensheid en het menselijk verstand enerzijds en de “onmenselijkheid” en een Rede die al buiten ons kenvermogen ligt anderzijds. Tot slot is het ook het verslag van een dialoog van Lem met zichzelf. En misschien is dat wel het meest inspirerende aan Golem XIV. Zal Lems visie in een wereld die steeds meer door algoritmes wordt geregeerd profetisch blijken?