Beschrijving
Het boek „Nowy Tajny Detektyw”, uitgegeven in de vorm van een krant, maakt deel uit van het bredere „Projektu Tajny Detektyw”, waartoe daarnaast ook de cd „Tajny”, een multimediale tentoonstelling, concerten met visualisaties en een blog behoren. Het geheel is gebaseerd op twee onschatbare bronnen over de misdaad in het interbellum: de operationele albums van de Poolse politie uit de jaren 1928-38 en het schandaalkrantje „Tajny Detektyw”, een buitengewoon populair weekblad dat vier jaar lang (1931-35) verscheen.
Het boek toont de samenleving van het interbellum van haar lelijkere, niet-geïdealiseerde kant. We zien de brute werkelijkheid ten tijde van de Grote Depressie (hoofdstuk „Kryzys”): verwoestende werkloosheid, armoede die soms aan hongerdood grenst, en de onderlinge meedogenloosheid van mensen die tot het uiterste zijn gedreven. In tegenstelling tot de mythes die na al die jaren worden herhaald, is het multiculturele, multi-etnische Polen allerminst een oase van rust en tolerantie: maatschappelijke spanningen leiden tot een groei van het nationalisme („Mniejszości narodowe”), en populisten staan in dienst van het nazisme en het communisme, twee steeds machtiger wordende totalitaire stelsels die weldra heel Europa zullen verwoesten („Ideologie”).